Μοναστήρι Παναγίας ΧοζοβιώτισσαςΧώρα, Αμοργός

Η Αμοργός στους προϊστορικούς χρόνους

Η Αμοργός είχε ένδοξη παρουσία τους προϊστορικούς χρόνους και ειδικά την Πρωτοκυκλαδική Εποχή (3.200-2.000 π.χ.), μέχρι σήμερα έχουν ανακαλυφθεί 12 Ακροπόλεις αυτής της περιόδου. Η "τρίπολις", η κοινοπολιτεία των τριών αρχαίων Πόλεων-Κρατών της Αμοργού (Μινώα, Αιγιάλη, Αρκεσίνη) αποτελούσε ναυτική και εμπορική δύναμη, είχαν ανεξάρτητο πολίτευμα η κάθε μία καθώς και ξεχωριστό νόμισμα.

Η ακμή της αρχαϊκής Αμοργού

Τα ευρήματα κεραμικής, μεταλλοτεχνίας, οι κούροι από μάρμαρο, καθώς και τα έργα γλυπτικής και αγγειοπλαστικής που έχουν βρεθεί σε ανασκαφές είναι εντυπωσιακά και μαρτυρούν την ακμή της αρχαϊκής Αμοργού. Διάσημοι είναι επίσης από την αρχαιότητα οι Αμοργινοί Χιτώνες, στους οποίους γίνεται μνεία από τον Παυσανία μέχρι τον Αριστοφάνη, διάφανοι με μοναδικό ερυθρό χρώμα κατασκευάζονταν από ειδικό λινάρι.

Οι πρώτοι Χριστιανοί και η μεσαιωνική Αμοργός

Τον 4ο αιώνα μ.χ. εμφανίστηκαν στο νησί οι ναοί των πρώτων χριστιανών. Μεταξύ 8ου & 9ου αιώνα μ.χ. δημιουργείται η μεσαιωνική πρωτεύουσα της Αμοργού, η Χώρα και την ίδια περίοδο έρχεται στο νησί από τη Μονή Χοζεβά της Παλαιστίνης η εικόνα της Παναγίας και χτίστηκε έτσι στις πλαγιές του Προφήτη Ηλία το πρώτο εκκλησάκι της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας. Το 1088 ιδρύθηκε η Μονή της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας στη θέση του μικρού εκκλησιού.

Η Αμοργός στο νέο Ελληνικό κράτος

Το 1828 ιδρύθηκε στην Αμοργό ένα από τα πρώτα σχολεία της απελευθερωμένης Ελλάδας. Το 1835 ιδρύθηκε ο Δήμος Αμοργού και το 1868 ο Δήμος Αιγιάλης.

Λέγεται ότι το όνομά της το πήρε από το χρώμα των νερών "μούργα" = κατακάθι λαδιού = μαύρο. Τα νερά που την περιβάλλουν είναι πολύ βαθιά, ξεκινώντας από τα ανατολικά με βάθος 256 μέτρα φτάνουν στα νότια του νησιού τα 724 μέτρα βάθος.

Τα ψηλότερα βουνά της είναι ο Κρίκελος 821μ. στα ΒΑ, ο Προφήτης Ηλίας 698μ. στο κέντρο, στις πλευρές του οποίου είναι χτισμένο το Μοναστήρι της Παναγίας Χοζοβιώτισσας και ο Κόρακας 630μ. στα νότια. Ο Κρίκελος ήταν ο μοναδικός που καλυπτόταν από πυκνότατο δάσος με οξιές, βελανιδιές και πλούσια άγρια βλάστηση, όμως το 1835 ξέσπασε μεγάλη πυρκαγιά που διήρκησε 20 ημέρες και κατέστρεψε το δάσος ολοσχερώς. Η Αμοργός είναι πλούσια σε ενδημικά φυτά και σπάνια βότανα με θεραπευτικές κυρίως ιδιότητες.